Aspect exteriur

Jau hai…

Ti has…

El/ella ha…

egls                 blaus

chavels                        brins

dents               alvs

dets                 lungs

mauns             pallids

chommas        curtas

ureglias           bellas

                        verd(a)s

                        grisch(a)s

                        nair(a)s

                        cotschens/

                        cotschnas

                        blond(a)s

Exempels

Jau hai egls brins.

Ti has ureglias lungas.

Jau sun...

Ti es...

El/ella è...

trid/a.

bel/la.

grond/a.

pitschen/pitschna.

gross/a.

satigl/ia.

trist/a.

legher/legra.

tup/pa.

intelligent/a.

curaschus/a.

temelitg/a.

diligent/a.

marsch/a.

Exempels

El è grond.

Ella è marscha.

Caracter uman

Jau sun...

Ti es...

El/ella è...

Mes bab è...

Mia mamma è...

Mes frar è...

Mia sora è...

Mes ami è...

Mia amia è...

Mes vischin è...

Mia vischina è...

fitg...

detg...

n’è betg fitg...

sever/a.

amicabel/amicabla.

mirveglius/a.

legher/legra.

gentil/a.

nausch/a.

precaut/a.

quiet/a.

ranver/a.

curaschus/a.

miaivel/vla.

fin/a.

superbi/a.

generus/a.

onest/a.

temelitg/a.

modest/a.

marsch/a.

timid/a.

diligent/a.

malgist/a.

gist/a.

van/a.

Exempels

Jau sun fitg diligent/a.

Ti es fitg gentil.

Ella è detg marscha.

Sentiments

Jau sun...

Ti es...

El/ella è...

Mes bab è...

Mia mamma è...

Mes frar è...

Mia sora è...

Mes ami è...

Mia amia è...

Mes tat è...

Mia tatta è...

adina...

savens...

mintgatant...

darar...

cuntent/a.

ventiraivel/vla.

inamurà/ada.

quiet/a.

inquiet/a.

legher/legra.

affectuus.

confus/a.

disfortunà/ada.

trist/a.

dischillus/a.

desperà/ada.

gnervus/a.

vilà/ada.

schiglius/a.

malcuntent/a.

nausch/a.

agressiv/a.

sensibel/bla.

agità/ada.

unfis/a.

Exempels

Jau sun darar trist/a.

Ti es mintgatant confusa.

El è savens irrità.

Parentella

Mes bab...

Mia mamma...

Mes frar...

Mia sora...

Mes cusrin...

Mia cusrina...

Mes aug...

Mia onda...

Mes tat...

Mia tatta...

ha num...

stat a...

Jau hai...

in frar.

ina sora.

dus                  frars.

trais                 soras.

quatter             cusrins.

tschintg                       cusrinas.

sis                   ondas.

set                   augs.

otg                   ...

nov                  ...

diesch             ...

Dialog

A: Quantas ondas/soras has ti?

B: Jau hai ... ...

A: Co ha num tes aug/bab?

B: Mes ... ha num ...

A: Nua stat tes tat/cusrin?

B: Mes ... stat a ...

Vestgadira

mes/mia

tes/tia

ses/sia

Mia blusa...

Mia chamischa...

Mia giacca...

Mes vestgì...

Mia cravatta...

Mes mantè...

Mes pullover...

Mes faziel...

è...

nair/a.

brin/a.

alv/a.

cotschen/cotschna.

blau/a.

mellen/melna.

oransch/a.

verd/a.

violet/ta.

grisch/a.

turchis.

lila.

pinc/a.

stretg/a.

lartg/largia.

char/a.

lung/a.

curt/a.

a la moda veglia.

modern/a.

colurà/ada.

da gumma.

da launa.

da mangola.

da tgirom.

da stoffa.

da saida.

Exempels

Mia chamischa è alva.

Tes mantè è grisch.

Abitaziun

mes/mia

ses/sia

Mes canapé stat...

Mes letg stat

Mia scrivania stat...

Mia sutga stat...

Mia pultruna stat...

Mia maisa stat...

Mes tarpun sa chatta...

Mes spievel penda...

Mia stgaffa stat...

mes/ses

Mes maletgs pendan...

Mes posters pendan...

Mes cudeschs èn...

Mes vestgids èn...

Mes chalzers sa chattan...

sin...

sut...

sper...

davant...

davos...

al/a la...

en...

la paraid.

il letg.

(la) maisa.

il canapé.

(la) stgaffa.

il tarpun.

la sutga.

la scrivania.

la cudeschera.

Exempel

Mes cudeschs èn sin maisa/en stgaffa.

Utensils

Cun...

il martè...

il tschadun...

il cuntè...

la forsch...

il penel...

il culli...

la pala...

la guglia...

pon ins...

tagliar paun.

mangiar schuppa.

tagliar palpiri.

cuser vestgadira.

far maletgs.

scriver brevs.

far foras.

dar en guttas.

En la chascha d’utensils hai...

in martè,

ina zanga,

guttas,

in tirastruvas,

struvas,

in tarader,

ina resgia,

in meter,

in rispli,

fildarom.

Ulteriurs pleds

l’avrastgatlas

il tschitschapulvra

il tirastappuns

il fier da stirar

la frestgera

la tastga da cumpras

il zulprin

il portafegl/la bursa

la tastga da maun

Activitads

Jau vom...

Vas (ti)...?

darar...

mintgatant...

savens...

a kino...

en il bogn...

al supermartgà...

en il parc...

a l’ustaria...

en il stadion da ballape...

al museum...

al zoo...

al martgà...

a circus...

a la disco...

a...

nudar.

leger.

ballar.

currer.

guardar maletgs.

baiver insatge.

guardar ina partida.

tadlar in concert.

far cumpras.

guardar animals.

spass.

mangiar insatge.

per esser sulet/ta.

tadlar musica.

dar ballape.

fotografar.

Gea/na.

Temp liber

Jau collecziunesch...

marcas postalas.

pitschnas chaussas.

cudeschs.

discs.

posters.

revistas.

veglias fotografias.

nagut, bler, tut.

Jau...

chamin...

fotografesch...

zambregel...

pictur...

dissegn...

smarschun...

legel...

taidlel... musica...

guard... televisiun...

savens.

mintgatant.

darar.

mintga di.

Jau giog/dun gugent a...

schah.

monopoli.

tennis da maisa.

minigolf.

tennis.

chartas.

ballape.

ballarait.

Jau vom gugent...

en il guaud.

a scola.

tar mes/mia ami/a.

tar mes frar.

tar mia sora.

a la disco.

a kino.

al museum.

en biblioteca.

Scriver

Jau scriv...

Scrivas ti...?

darar...

mintgatant...

savens...

mintga di...

ina giada al mais...

mo...

cartas postalas.

brevs.

poesias.

en in diari.

istorgias.

ad in’amia.

a mes/tes geniturs.

a mes/tes frar.

a mia/tia sora.

ad in ami.

Per scriver ina brev dovran ins...

palpiri,

in rispli,

in culli,

in stilograf,

tinta,

ina cuverta,

ina marca postala,

l’adressa,

l’expeditur/a,

ina maschina da scriver.

Gea.

Na.

Exempel

Jau scriv savens poesias ad in’amia.

Leger

Jau legel...

darar...

mintgatant...

savens...

mintga di...

gugent...

gasettas.

revistas.

cudeschs.

romans.

poesias.

paraulas.

comics.

magazins.

tocs da teater.

reportaschas.

dicziunaris.

brevs d’amur.

artitgels.

raquints.

Text

«Sco pajais da viadi classic posseda la Svizra sin in pitschen spazi ina gronda ritgezza da bellezzas natiralas e bleras interessantas remartgabladads. Malgrà numerusas differenzas e cuntrasts da cuntrada, lingua, religiun e modas da viver, manifestà quest pajais a medem temp in’unitad admirabla en la diversitad.»

(Baedekers, guid turistic ‹Svizra›, 1989)

Giavischar, vulair

Jau spetg...

vuless...

giavisch...

insist...

dumond...

pretend...

propon...

supplitgesch...

ch’ins...

clomia la polizia.

serria la fanestra.

mettia pli da bass la musica.

chattia in cumpromiss.

fetschia ina pausa.

interrumpia questa discussiun.

vegnia a la chaussa.

giaja a mangiar insatge.

vegnia al tema.

restia calm.

Jau vuless...

Jau ma giavisch...

Jau vi...

Vulessas (ti)...?

Ta giavischas (ti)...?

Vuls (ti)...?

in auto,

ina moto,

ina televisiun,

in velo da muntogna,

in equipament da skis,

dapli temp liber,

dapli paja,

in meglier avegnir,

ir a mangiar,

ir a kino,

in regal,

nagut.

Gea/na.

Opiniun, parairi

Pretaisas

La Svizra è bella!

La Svizra ha ina democrazia perfetga!

La Svizra è in stadi da spiuns!

La Svizra ha basegn d’ina armada!

Igl ha memia blers esters en Svizra!

Nus avain basegn d’energia nucleara!

En scola n’emprendan ins nagut perdert!

La scola dura memia pauc ditg!

La musica da rock renda agressiv!

La musica classica è simplamain la pli bella!

Ils Beatles eran ed èn anc adina ils megliers!

Ils ballapedists èn tups!

Ils sportists vivan pli ditg!

La cuschina taliana è la meglra!

Tschigulatta fa gross!

L’uman na po betg viver senza charn!

Quai è gist.

Quai è vair.

Quai constat.

Quai pon ins dir uschia.

Quai n’è betg gist.

Quai na constat betg.

Qua sun jau da differenta opiniun.

Quai è in’absurditad.

Valitaziuns positivas

L’/quest’abitaziun...

Il/quest vestgì...

La/questa tschavera...

Il/quest film...

L’/quest’exposiziun...

Il/quest concert...

La/questa cuntrada...

La/questa dunna...

L’/quest um...

Il/quest regal...

L’/quest uffant...

El/ella è...

fitg...

ordvart...

spezialmain...

agreabel/bla,

bun/a,

excellent/a,

extraordinari/a,

interessant/a,

stupent/a,

perfetg/a,

pratic/a,

nizzaivel/vla,

cumadaivel/vla,

remartgabel/bla,

char/a,

considerabel/bla,

fantastic/a,

simpatic/a,

duvrabel/bla.

Dumondas

Co chattas ti...

quest’abitaziun?

quest um?

quest concert?

quest film?

euv.

Valitaziuns negativas

Mia/tia abitaziun...

Mes/tes vestgì...

Mia/tia moto...

Mes/tes velo...

Mes/tes ami...

Mia/tia amia...

Mes/tes maletg...

Mes/tes dissegn...

Mes/tes cudesch...

Mia/tia musica...

Mia/tia colur da chavels...

Mes/tes bellet...

Mes/tes chaun...

Mes/tes mangiar...

è...

fitg...

tut...

memia...

dal tuttafatg...

in pau...

spezialmain...

singular/a,

curius/a,

lungurus/a,

inutil/a,

nausch/a,

ridicul/a,

terribel/bla,

sgarschaivel/vla,

disgustus/a,

malcumadaivel/vla,

snuaivel/vla,

tup/pa,

antipatic/a.

Dumondas

Co chattas ti...

mia abitaziun?

mes vestgì?

mes velo?

euv.

Restaurant

Camarier!

Camariera!

Pon ins mangiar insatge?

La carta da tratgas, per plaschair!

Jau vuless empustar!

Tge recumandais?

Jau prend...

ina schuppa da giutta...

ina minestra...

in pot-au-feu...

capuns sursilvans...

pulenta...

risot cun bulieus...

ina platta bernaisa

in plat grischun...

in filet da ferra da Zug...

in fondue vallesan...

Cun...

ina salata verda.

ina salata maschadada.

in pau paun, per plaschair.

Da baiver avess jau gugent...

in’aua minerala,

in té,

in lev vin alv dal Valais,

in merlot dal Tessin.

Sco dessert avess jau gugent...

in toc turta da nuschs,

ina pitschna purziun mousse au chocolat,

in cup lingo cun groma.

Il quint per plaschair!

Poss jau pajar, per plaschair.

Mangiar, baiver, vesair, udir

Jau mangel...

Ti mangias...

El/ella mangia...

ina schuppa chauda.

ina gronda liongia.

in mail savurus.

ina salata verda

in pitschen sandwich.

Jau baiv...

Ti baivas...

El/ella baiva...

in latg chaud.

in café nair.

in vin cotschen.

ina biera frestga.

in’aua minerala fraida.

Jau ves...

Ti vesas...

El/ella vesa...

ina dunna veglia.

in’ura moderna.

in um giuven.

in bus nov.

in auto spert.

Jau aud...

Ti audas...

El/ella auda...

ina bella musica.

ina fina melodia.

in grond sfratg.

in chaun che urla.

in fin schuschuri.

Tschaveras

D’ensolver...

Da gentar...

Da tschaina...

Da dessert...

Mangel/baiv jau...

suc d’oranschas,

pastas,

petta,

paun,

paintg,

pastizaria,

puma,

legums,

salata,

schambun,

puding,

ovs,

ris,

té,

glatscha,

charn,

schuppa,

café,

latg,

vin,

tartuffels,

cacau,

chaschiel,

biera,

pesch,

aua minerala,

crema.

Negozis

A l’apoteca...

En pasternaria...

En ina butia da flurs...

A la libraria...

A la drogaria...

En ina bischutaria...

En ina pastizaria...

Tar l’opticher...

En ina butia da musica...

En ina papetaria...

Tar il mazler...

Al supermartgà...

En in negozi da victualias...

En ina butia da chalzers...

cumpran ins...

paun,

farina,

chaschiel,

paintg,

flurs,

cliniez,

uras,

discs,

turtas,

chautschas,

charn,

palpiri,

pulvra da lavar,

medicaments,

legums,

tagliers,

egliers,

té,

cudeschs,

regurdanzas,

termagls,

vestgids da bogn,

chalzers,

rosas.

Cumpras (vivonda, chalzers)

Jau avess gugent...

tschient grams...

duatschient grams...

in mez kilo...

in mez liter...

ina stgatla...

ina buttiglia...

ina dunsaina...

in pèr...

dua pèra...

in toc...

ina tuba...

paun,

chaschiel,

maila,

tartuffels,

arveglia,

bulieus,

biera,

vin,

aua minerala,

suc d’oranschas,

latg,

liongias,

mustarda,

maionesa.

Quests...

chalzers da muntogna...

chalzers da gimnastica...

chalzers bass...

èn memia...

gronds,

pitschens,

stretgs,

lads,

chars,

clers,

stgirs,

moderns,

malcumadaivels.

Cumpras (charn, chaschiel)

Jau avess gugent...

tschient grams...

duatschient grams...

traitschient grams...

ina glivra...

in mez kilo...

in kilo...

in pèr...

dua pèra...

in tozzel/ina dunsaina...

in toc...

dus/duas...

trais...

quatter...

liongettas da portg,

servelas,

schambun,

charnpiertg,

salami,

tagliadiras/charn fraida,

fratem da portg,

pèz da vadè,

cotlettas da tschut,

charn manizzada,

filet da bov,

brassà da portg,

gnirom da giaglinas,

staglià da pulaster,

talgia da galdin.

(chaschiel) Appenzeller,

chaschiel d’Emmental,

(chaschiel da la) gruyère,

Tilsiter,

Sbrinz,

Formagella,

Tomme,

Tête de moine,

Reblochon,

Vacherin,

chaschiel da raclette,

maschaida da fondue.

Fritga e verdura

Jau lav...

Jau splatsch...

Jau stagl...

Jau agiunsch...

il giabus,

la tschagula,

il finotg,

la salata,

l’agl,

las rischmelnas/carottas,

ils favs,

l’arveglia,

ils tartuffels,

las tomatas.

l’ieli,

l’aschieu,

l’aua,

la spezaria,

il paiver,

il sal,

la maionesa,

la mustarda.

la maila,

la paira,

las apricosas,

ils persics,

las tschareschas,

las bananas,

las oranschas,

las frajas,

las melonas,

las primblas.

las nuschs,

las floccas d’avaina,

il mel,

il zutger,

la quagliada,

il jogurt,

il latg,

il suc d’oranschas.

Banca, posta, daners

A la posta pon ins...

cumprar marcas...

far pajaments...

retrair daners...

trametter brevs...

retrair pachets...

trametter pachets...

far/trametter telegrams...

trametter cartas postalas...

trametter brevs expressas.

A la banca pon ins...

midar daners,

cumprar aur,

avrir in conto,

prelevar daners,

obtegnair credits,

cumprar vaglias,

cumprar obligaziuns,

far pajaments.

Tge custa...

ina carta postala?

ina brev recumandada?

ina brev a l’ester?

ina brev cun posta aviatica?

ina brev expressa?

in telegram da gratulaziun?

Malsogna, medi, ospital

Sch’ins ha...

mal ils dents,

mal il venter,

mal ils egls,

mal il dies,

mal il chau,

in accident,

la grippa,

fevra,

la strucca/in dafraid,

van ins...

a/en letg,

a l’ospital,

tar il medi da chasa,

tar il medi dad egls/oculist

tar il dentist.

L’apoteca da chasa cuntegna...

faschadiras,

plasters,

dischinfectants,

vatta,

ina forsch,

tablettas cunter mal il chau,

in purgiativ,

ina pincetta,

in termometer,

suppositoris.

Jau hai gia gì...

Jau hai...

la grippa,

in dafraid,

la strucca,

asma,

la diarrea,

la fevra,

in degliadies,

ina fractura,

il virustgel,

la stgarlattina.

Mesiras

In centimeter ha diesch millimeters.

In meter ha tschient centimeters.

In kilometer ha milli meters.

In liter ha diesch deciliters.

In kilogram ha tschient grams.

Ina tonna ha milli kilograms.

In di ha ventgaquatter uras.

In’ura ha sessanta minutas.

Ina minuta ha sessanta secundas.

Dumondas

Quants millimeters ha in centimeter?

Quants centimeters ha in meter?

Quants meters ha in kilometer?

Quants deciliters ha in liter?

Quants grams ha in kilogram?

Quants kilograms ha ina tonna?

Quantas uras ha in di?

Quantas minutas ha in’ura?

Quantas secundas ha ina minuta?

Cifras e quints

nulla

in

dus

trais

quatter

tschintg

sis

set

otg

nov

diesch

indesch

dudesch

tredesch

quattordesch

quindesch

sedesch

deschset

deschdotg

deschnov

ventg

ventgin

ventgadus

ventgatrais

ventgaquatter

ventgatschintg

trenta

trentin

quaranta

tschuncanta

sessanta

setanta

otganta

novanta

tschient

Dus e quatter fan sis.

Dudesch main tschintg fan set.

Trais giadas otg fan ventgaquatter.

Trentasis dividì cun dudesch fan trais.

Aura, mais, stagiuns, dis da festa

Il...

schaner...

favrer...

mars...

avrigl...

matg...

zercladur...

fanadur...

avust...

settember...

october...

november...

december...

la primavaira...

la stad...

l’atun...

l’enviern...

da Nadal...

da Bumaun...

da Pasca...

da tschuncaisma...

il di da la festa naziunala...

il di da Son Niclà...

èsi/hai...

fitg chaud,

fraid,

bel,

trid,

bler vent,

tschajerus,

agreabel,

variabel,

chaud,

frestg.

plovi,

datti sulegl,

naivi,

tempesti.

Pasca è la primavaira.

Il di da Son Niclà è il december.

Ura, temp dal di, salids

Igl è...

l’ina, las duas, las trais, las quatter,

las tschintg, las sis, las set, las otg,

las nov, las diesch, las indesch,

las dudesch.

Igl è...

l’ina ed in quart.

las duas e ventg.

l’ina e ventgatschintg.

las trais e mez.

ventgatschintg avant las tschintg.

desch avant las sis.

in quart avant las set.

A las sis...

La damaun...

L’avantmezdi...

A mezdi...

Il suentermezdi...

La saira...

La notg...

vom jau...

en citad,

a scola,

a la lavur,

tar mes/mia ami/a,

tar mes frar,

tar mia sora

a la disco,

a kino,

a/en letg.

a sautar/ballar,

a nudar

a spass,

a viandar,

cun velo,

cun (la) moto.

Bun di!

Allegra!

Buna saira!

Buna notg

Dis da l’emna, datas, mais, anniversaris

Ier è stà...

Oz è...

Damaun è...

glindesdi, mardi, mesemna,

gievgia, venderdi, sonda,

dumengia

il/ils

prim, dus, trais, quatter, tschintg,

sis, set, otg, nov, diesch,

indesch, dudesch, tredesch,

quattordesch, quindesch,

sedesch, deschset, deschdotg,

deschnov, ventg, ventgin,

ventgadus, ventgatrais,

ventgaquatter, ventgatschintg,

ventgasis, ventgaset, ventgotg,

ventganov, trenta, trentin...

da schaner, da favrer, da mars,

d’avrigl, da matg, da zercladur,

da fanadur, d’avust, da

settember, d’october, da

november, da december.

Jau hai...

Mes bab ha...

Mia mamma ha...

Mia sora ha...

Mes frar ha...

Mes tat ha...

Mia tatta ha...

anniversari il prim da settember.

Cuntrada/natira

En las muntognas....

Sin la champagna...

En il guaud...

A la mar...

hai...

champs fritgaivels,

prads verds,

plantas autas,

flums lartgs,

pitschens auals,

blers animals,

lais quiets,

paucas vias,

gronds craps,

grips enorms,

dunas miaivlas,

chavriels spuretgs,

lieurs agilas,

muettas che sbragian,

conchiglias da colur,

collinas verdas,

planiras vastas,

funtaunas natiralas,

vegls glatschers,

lieus solitaris,

golfets idillics.

pon ins...

raiver,

viandar,

nudar,

navigar,

ir a spass,

campar,

ir cun velo,

raiver sin plantas,

star a sulegl,

ir cun skis

ir cun l’aissa a tenda

pussar.

Exempel

Jau hai gugent planiras vastas.

Animals domestics

Il/in portg da mar...

Il/in raspun...

La/ina nursa...

Il/in chaun...

Il/in giat...

Il/in cot...

La/ina giaglina...

L’/in’anda...

Il/in cunigl...

El/Ella ha.../n’ha betg...

toppas lomas...

ureglias curtas...

griflas gizzas...

dents gizs...

ina cua lunga...

in pail glischant...

in pichel lartg...

bels egls...

in venter gross...

plimas da colur...

duas cornas...

in gniv umid.

El/Ella...

miaula,

urla,

clutscha,

cratschla,

siglia,

beschla,

morda,

sa nudar,

sa raiver,

sgrifla,

dat launa,

tschivla,

fila.

Animals selvadis

Il/in liun...

L’/in’evla...

L’in elefant...

L’/in urs...

L’/in filien...

La/ina mieur...

La/ina schimgia...

Il/in luf...

e... / n’è betg...

grond/a,

pitschen/pitschna,

privlus/a,

nunprivlus/a,

bel/la,

brin/a,

nair/a,

grisch/a,

elegant/a,

selvadi/a,

agil/a.

El/Ella ha...

ina tromba,

alas grondas,

otg chommas,

in bel pail,

toppas grondas,

griflas gizzas,

dents gizs,

in pichel lung,

ina coma spessa.

El/Ella...

dorma l’enviern,

viva en trieps,

sa sgular,

fa tailas,

fa gnieus,

ha tema da giats,

è en privel sa svanir.

Plantas

Ina planta ha... /Ella ha...

roms,

ragischs,

feglia,

flurs,

fritgs,

in mutagl,

ina scorsa,

ina curuna.

Il/in fau...

Il/in ruver...

Il/in pign...

Il/in tigl...

Il/in ischi...

La/ina rosa...

La/ina tulipana...

La/ina viola...

La/ina negla...

La/ina magaritt(in)a

è

grond/a,

pitschen/pitschna,

bel/la,

imposant/a,

aut/a,

rar/a,

blau/a,

alv/a,

cotschen/cotschna,

mellen/melna,

oransch/a,

violet/ta,

verd/a,

crescha...

en il guaud,

sin il prà,

en iert,

en il parc,

en l’aua.

Dumondas

Cura?

Pertge?

Tge?

Qual(la)s?

A tgi

Cun tgi?

Tgi?

Co?

Quant ditg?

Quant(a)s?

Nua?

Danunder?

Dumondas

Cura vegns (ti)?

Tge è quai?

Tge tram va a la staziun?

A tgi portas (ti) il cudesch?

Cun tgi vas (ti) a kino?

Tgi prendas (ti) cun tai?

Tgi è al telefon?

Co vai?

Quant ditg dura il film?

Quant custa quai?

Nuas stas/abitas (ti)?

Danunder vegns (ti)?

Nua vas (ti)?

Svizra

Dumondas

Quants abitants ha la Svizra?

Quants chantuns ha la Svizra?

Quantas linguas naziunalas ha la Svizra?

Tge sistem politic ha la Svizra?

Tgenina è la pli gronda citad da la Svizra?

Tge citad è la chapitala da la Svizra?

Respostas

La Svizra ha bundant 8 milliuns abitants.

La Svizra ha ventgasis chantuns.

La Svizra ha quatter linguas naziunalas.

La Svizra è ina democrazia directa.

La pli gronda citad da la Svizra è Turitg.

La chapitala da la Svizra è Berna.

Chantuns

Uri, Sviz, Sursilvania, Sutsilvania,

Glaruna, Appenzell Dadora,

Appenzell Dadens, Turgovia,

Son Gagl, Schaffusa, Turitg,

Argovia, Basilea-Champagna,

Basilea-Citad, Soloturn, Giura,

Berna, Neuschatel, Friburg, Vad,

Genevra, Vallais, Tessin,

Grischun.

Linguas

Jau (na) discur (betg)...

Jau (na) chapesch (betg)...

bain...

mal...

in bel...

plaun...

spert...

in pau...

insumma betg...

mo...

per part...

gugent...

mai...

currentamain...

spagnol.

tudestg.

rumantsch.

flam.

franzos.

talian.

portugais.

serbocroat.

norvegiais.

gaelic.

grec.

ollandais.

tirc.

curd.

englais.

svedais.

danais.

finlandais.

dialect.

En...

Germania, Engalterra, Frantscha,

Danemarc, Svezia, Norvegia,

Finlanda, Spagna, Portugal,

Tirchia, Slovenia, Croazia,

Irlanda, Italia, Ollanda,

Belgia, Luxemburg, Austria,

Grezia, Svizra...

discurran ins...

Salidar/prender cumià

Allegra!

Bun di!

Buna saira!

Buna notg!

Adia!

Chau!

Hallo!

Vai bain?

Co vai?

Chau!

Sta bain!

A bainprest!

A la proxima giada!

A revair!

A pli tard!

A damaun!

... e grazia fitg!

... ed in salid a chasa!

... e dorma bain!

... e passa puspè!

... e telefona ina giada!

... e dà adatg!

... e buna ventira!

... e bun viadi!

... e bun arriv a chasa!

Inscunters

Dialog

A: Perstgisai!

B: Gea?

C: Tge vulais?

A: Danunder vegnis Vus?

B: Jau vegn da ...

C: Betg da qua!

A: Co avais Vus num?

B: Jau hai num...

C: Tge va quai tiers a Vus?

A: Nua stais?

B: Jau stun a ...

C: Tge importa!

A: Quant temp stais Vus qua?

B: Jau stun almain in’emna.

C: Betg uschè ditg!

A: As plaschi qua?

B: I ma plascha fitg bain.

C: Igl è sgarschaivel!

A: As poss jau gidar en ina maniera u l’autra?

B: Gugent, sche Vus avais in pau temp.

C: Na, jau sai ma gidar sez/za.

A: As poss jau accumpagnar in toc?

B: Oh, fitg gugent.

C: Ah, ma laschai en paus!

Infurmaziuns

Dumondas

Perstgisai...

Co arriv jau a la staziun?

Co arriva jau a Glion?

Cura arriva la nav a Romanshorn?

Quant custa quest plan da citad?

Nua maina questa via?

Nua è la proxima banca?

Cura va in tren a Scuol?

Cura avra il museum?

Tgi stat en questa villa?

Nua è la sortida?

Nua ans manais?

Nua giais?

Quantas persunas han plazza?

Tgi è al telefon?

Tgi è responsabel per quai?

Co avais Vus num?

Nua stais/abitais Vus?

Quants fragliuns avais vus?

Dumandar la via

Perstgisai!

Ma pudais Vus gidar?

Jau vuless...

Tge via maina a...?

Co arriv jau a...?

E quai la via per...?

Vai qua a...?

Quant lunsch èsi fin a...?

Quants kilometers èsi fin a...?

Quant manca anc fin a...?

Quant ditg vai anc fin a...?

Tge tren va...?

Tge auto da posta va...?

Tge bus va...?

Quantas fermadas hai fin...?

al museum d’art.

Stoss jau...

ir a sanestra?

ir a dretga?

ir a dretg ora?

ir en questa direcziun?

turnar?

midar tren/auto da posta/bus?

midar staziun?

Avair basegn d’agid/gidar

Ma gidai, per plaschair, ...

Ma pudais Vus gidar, ...

Agid, ...

jau hai gì in accident...,

jau sun vegnì assaglì...,

jau hai pers mia bursa...,

jau stoss ir urgentamain a l’ospital...,

insatgi ha rut en tar nus...,

igl arda tar nus...,

clamai per plaschair...

l’ambulanza,

in medi,

ils pumpiers,

l’administratur,

mes um,

mia dunna,

la polizia.

Dumondas

Avais Vus basegn d’agid?

As poss jau gidar?

As dastg jau gidar?

Avais Vus in problem?

Duvrais Vus in’infurmaziun?

Discletgs

Jau hai gì in discletg.

Jau hai gì in pitschen accident.

Igl ha dà in incap.

Jau hai...

prendì sut las rodas ina giaglina.

rut ina fanestra.

perdì ina tastga da maun.

fatg ina rusna en la tenda.

Perstgisai!

Perdunai!

Jau stun propi mal/i ma displascha propi!

Jau vegn a far bun quai.

Jau vegn a pajar il donn.

Jau vegn ad annunziar il donn a mi’assicuranza.

Jau na sun betg la culpa.

Igl è stà ina tuppa casualitad.

Jau n’hai fatg nagut!

Jau n’hai nagut da far cun quai!

Jau sun passà per cas!

Jau sun innocent/a.

Vus suspectais il fauss/la faussa.

Crajai a mai!

Offaisas

Ti es...

Vus essas...

in/a idiot/a!

in/a tabalori/a!

in/a tgutg/a!

in/a temelitg/a!

in/a baterlun/a!

in/a bagliaf/fa!

in/a usurari/a!

in/a scharlatan/a!

in/a manzaser/a!

in/a canagl/ia!

Quai è in’impertinenza nunditga!

Quai n’accept jau betg!

Tge crajais atgnamain?

Tgi crajas atgnamain dad esser?

Quai è incredibel?

Vus vegnis anc ad As enriclar?

Quai è in’impertinenza!

Dialog

A: Vus essas in/a idiot/a!

B: Quai n’accept jau betg! Revocai quai immediat!

A: I na ma vegn gnanc endament, tabalori!

B: Quai è... Vus vegnis anc ad As enriclar!

A: Ha, quai na ma fa nagin’impressiun, ti nanin!

B: I basta! Nus ans vesain davant il derschader!

Emprender d’enconuscher

Perstgisai, è questa plazza anc libra?

Dastg jau seser sper Vus?

N’ans enconuschain nus betg?

Baivas anc insatge?

Ti ma plaschas.

Ti has fitg bels chavels.

Giain nus in toc a spass?

Lain dir ti in a l’auter?

Jau vuless ta mussar mi’abitaziun/mia stanza.

Jau pudess guardar uras a la lunga en tes egls brins/blaus.

Jau vuless ta dar in bitsch.

Jau t’am.

Jau na sai betg viver senza tai.

Betg m’abanduna.

Vulessas Vus/vuls ti sautar?

Tge faschais Vus/fas ti questa saira?

Ti ma vegns a mancar.

Jau crai che jau ma sun inamurà/ada en tai.

Jau t’hai gugent.

Dastg jau envida Vus/tai a tschaina?

Giain nus a kino?

Ti ma fas vegnir tut confus/a.

Jau As/t’admir.

Savair u betg savair insatge

Jau sai...

Ti sas...

El/ella sa...

Jau na sai ... betg

Ti na sas ... betg

El/ella na sa ... betg

Mes frar/mia sora...

Mia mamma/mes bab...

Mes tat/mia tatta...

Mes aug/mia onda...

Mes ami/mia amia...

Sa.../na sa betg...

Far bunas turtas.

Far bels maletgs.

Far pullovers.

Nudar spert.

Currer lontan.

Ballar/sautar.

Sunar la flauta.

Sunar la ghitarra.

Dar bain schah.

Chantar fitg bain.

Imitar glieud.

Tschivlar dad aut.

Daventar fitg grit/ta.

Esser fitg amuraivel/vla.

Ir bain cun skis.

Discurrer franzos.

Discurrer talian.

Discurrer rumantsch.

Discurrer tudestg.

Indicaziuns bibliograficas

Daniel Krieg. Lingo, il gieu svizzer da las linguas. Turitg 1991. Tut ils dretgs d’autur(a) / chasa editura resalvads. Ediziun epub: www.chattà.ch (2016).