Marlies Klein ha scrit quest’istorgia per ses figl Reinhard sin ses 6avel di da naschientscha ils 5 da december 1957.

Igl è december, la prada è curclada cun in mantè da naiv. Pieder guarda or da fanestra. «Oz vegn Son Niclà», patratga el. E quai n’al plascha insumma betg, perquai che ses frars gronds din adina: «El vegn a dar cun la torta giu per il tgil a tai, metter tai en il satg e prender tai cun el en il guaud.» Da la tema cumenzan ad ir grossas larmas da sias vistas giu.

I naiva. Insatgi vegn da via giu. Igl è la sora che vegn gia or da scola.

Ella vegn en chasa e dumonda il frar pitschen: «Ti bragias gea, tge èsi capità? Has tema da Son Niclà, u crais schizunt ch’el mettia tai en il satg e prendia tai cun el en il guaud?» Ella al prenda sin sia schanuglia. «Taidla, jau ta raquint insatge da Son Niclà. Oz ha el tramess da tschiel tschients Son Niclas giu sin terra, perquai ch’igl è bainprest Nadal. Ti pos gea t’imaginar, in Son Niclà na po betg visitar tut las famiglias da l’entir mund.

Sin la plazza aviatica en tschiel èn massadas balluns pronts in sper l’auter per sgular giu tar nus. Ins vesa co ch’els s’auzan en ils nivels e svaneschan alura plaun a plaun. Er in ballun alv è tranteren e Son Niclà cloma suenter: «Di als uffants giu sin terra ch’els duajan daventar buns umans!» Son Niclà guarda anc ditg suenter a ses curriers.

Anc avant 500 onns gieva el onn per onn giu sin terra per visitar ils uffants ed als regalar bunas chaussas. Cura ch’el gieva anc sin terra era el uvestg da Myra sper la Mar Naira. El aveva gugent tut ils uffants e mussava ad els da far oraziun tar noss bun Dieu.

Qua sgola il grond ballun alv tras las nivlas. En il chanaster che penda vi dal ballun è in Son Niclà e ses asen. Son Niclà guarda ditg en la profunditad e di alura a ses asen: «Guarda giu là, nus sgulain gist sur la Svizra!»

Ins vesa gia il pizs alvs che traglischan en ils prims radis dal sulegl. Tranter ils culms cumpara tscha e là in vitg.

Son Niclà legia da temp en temp il cudesch dals putgads. Quai è in cudesch pesant e vegl. Quest cudesch prenda el cun sai tar mintga visita. «He, quant spert ch’il vent sufla nus, jau crai che nus giajan gia sur la Bregaglia.»

Profund giu en la val vesa el il flum e las punts cuvertas da naiv. L’entira val traglischa en bellezzas colurs.

Ditg è el sgulà uschia sur la terra ed ha contemplà sut el ils vitgs ch’el sursgulava. «Prest èsi uschè lunsch!»

«Guarda giu là mes asen! Nossa chasa, tia stalla, l’aual, ils prads ed il guaud nua che nus abitavan pli baud.»

Dal plaschair svida Son Niclà or in satg plain tschigulattas. Quest satg na vegn mai vid, danunder vegnan quellas bunas chaussas pomai? Ils uffants giusut rin ed han grond plaschair da las bunas chaussas che crodan giu da tschiel.

Da lontan pon ins vesair in lai che glischa. Son Niclà guarda sin il cumpass ed alura sin l’ura. «Anc ventg minutas fin Cuira!» Finalmain pon ins vesair en il guaud la chasa. Onn per onn prenda Son Niclà dimora là.

Qua sa tschenta uss il ballun, la buna dunna spetga gia els.

Ella ha gia stgaudà e pinà paun e café. Era l’avaina per l’asen n’ha ella betg emblidà.

Son Niclà fa in paus e l’asen dorma sper el. Giuadora vegni stgir, il tschiel è tut stailì. La buna dunna splunta e di: «Igl è temp per tai, ti stos ta metter sin via.»

Son Niclà e ses asen sa rendan viador en il guaud.

Tut ils animals sin e sut las plantas stattan spalier per Son Niclà. Gea, schizunt ils chavriels vulan vesair l’um pietus. Son Niclà prenda or da ses satg insatge bun per mintgin.

Gia da lunsch pon ins vesair il vitg. Là spetgan blers uffants sin la visita da Son Niclà.

Noss Pieder qua en stiva guarda en il guaud e di a sia sora: «Taidla, el vegn prest, il Son Niclà!»

La naiv scruscha sut ils chalzers, era la mamma ha udì ils pass. Ella guarda or da fanestra e cloma: «Guardai, Son Niclà è qua!»

La sora avra bufatg l’isch a l’um sontg ed a ses asen. «Buna saira Son Niclà, nus t’avain spetgà. Va en stiva tar la mamma; jau port anc pavel a l’asen.»

En la stiva chauda è Pieder fugì en in chantun e trembla sco ina chaglia. Son Niclà al dat il maun e dumonda cun ina vusch fina, sch’el haja fatg pulit l’entir onn.

«O, Son Niclà vegn a chattar ora tge lumparias ch’jau hai fatg, en il cudesch è gia scrit tut», patratga Pieder plain tema.

E Son Niclà avra ses cudesch, guarda e di: «In pulit n’ès betg stà!» E cun fatscha fitg seriusa prelegia el vinavant: «Ti na fas betg obedientscha, sbragias e sbattas l’isch, tes frars na pon betg emprender cun quella canera che ti fas!» El prenda uss ora la torta. «Ti na vuls betg durmir, betg lavar ils mauns ed ils dents. Quai na plascha vairamain betg a mai!» El fa ina tschera vilada.

Uss vesa el co ch’ina grossa larma rucla da la vista giu al mattet. Qua pensa Son Niclà ch’el stoppia guardar anc ina giada in pau pli enavos en ses cudesch; forsa chattia el er insatge meglier. E sia fatscha vegn puspè miaivla: «Ti has dentant era spendrà la vita ad in avieul, ti prendas las glimajas da la via e las mettas sin ils prads, gea schizunt la vatga dal vischin pertgiras ti e pavlas ils utschels. La mamma na vegn era betg a la curta, ti gidas ella en cuschina ed ils cudeschs da maletgs èn er en buns mauns tar tai.»

Omadus cumenzan a rir. Son Niclà svida ora tut las bunas chaussas a mesa stiva per il bun lumpazi. Maila, nuschs, pizieutas e tschigulattas dastga el prender. Schizunt sut stgaffa hai nuschs.

Tut ventiraivel recitescha el anc ina poesia da Son Niclà. Era la mamma è cuntenta: «Char Son Niclà, engraziel fitg che ti ans has visità.»

«Uss stoss jau dentant ir a visitar ils auters uffants che spetgan. Resta vinavant in pulit fin ch’jau turn puspè en in onn!»

La mamma serra ils barcuns ed ils uffants van a letg. Igl è gia tard e Pieder fa anc si’oraziun da la saira: «Ti bun Dieu, tegna tes maun sur noss vitget e nossa terra, consolescha quels ch’èn trists e malsauns, na lascha betg patir fom pitschens e paupers uffants e gida ch’i dettia pasch sin l’entir mund.»

Suenter trais dis è Son Niclà puspè sa mess en ses ballun alv.

Avant ils emprims radis dal sulegl ha el gia bandunà la chasa en il guaud e sgola gia lunsch siador cunter tschiel.

El scriva en ses rapport: «Uffants sfarfatgs n’hai jau chattà nagins.»

Uschia sgolan tuts Son Niclas puspè siador en tschiel. Il lung viadi va uss a fin e cunquai er l’istorgia.

Indicaziuns bibliograficas

Marlies Klein. Il grond viadi da Son Niclà. 1957. Funtauna: www.simsalabim.rtr.ch. Tut ils dretgs d’autur(a) / chasa editura resalvads. Ediziun epub: www.chattà.ch (2010).