Quest quiz d’animals preschenta intgins dals animals ils pli impressiunants insumma. Els fan surstar tras lur grondezza, lur spertadad u tras autras caracteristicas da record. Volva mintgamai la pagina e ti chattas la resposta sin la dumonda!

1. Enconuschas ti...

…il pli grond animal dal mund?

1. La balena blaua d’ina lunghezza da 33 m e d’in pais da fin 200 tonnas! Cun questas dimensiuns  giganticas metta ella schizunt en la sumbriva ils saurs: la balena blaua è il pli grond e pli grev animal enconuschent ch’ha insumma vivì insacura sin la terra. Ella noda cun ina sveltezza da 37 km per ura e cun ina forza da 520 PS. Er la vusch è ina da las pli fermas: 188 decibel, ed ella porta 850 km lunsch! Quests animals èn fitg periclitads, perquai ch’ins dovra lur ambra per producir parfum.

(Foto: NOAA Photo Library / CC BY 2.0)

2. Enconuschas ti...

...l’animal cun la meglra vesida?

2. Sco in dals animals cun la meglra vesida vegn savens numnà il crivel. El è bun da vesair in bau sin ina distanza da 50 meters ed in pitschen utschè schizunt sin ina distanza da 300 meters. Ses egls han in dumber da cellas fotosensiblas ch’è bler pli aut che l’egl da l’uman. Entaifer la chavazza prendan ils egls en ina plazza maximala – els paisan schizunt dapli ch’il tscharvè da l’utschè.

(Foto: Lilly M / CC BY-SA 3.0)

3. Enconuschas ti...

...il pli spert animal sin terra?

3. Il pli spert animal sin terra sur curtas distanzas è il gepard. En il sprint vegn el d’accelerar sin 95 kilometers per ura. Il pli spert animal sin terra sur lungas distanzas è percunter il tschierv furtget (maletg), in bovid ch’è da chasa en las prerias da l’America dal Nord. El vegn d’accelerar sin 60–70 kilometers per ura e surmunta ina distanza da 11 kilometers en be 10 minutas.

(Foto: PD)

4. Enconuschas ti...

...l’utschè il pli pitschen dal mund?

4. Sco pli pitschen utschè vala il colibri tavaun che viva exclusivamain en il Cuba. Dal bec fin la qua mesira quest ‹utschè-nanin› be 5–7 centimeters ed el cuntanscha be in pais da 1,6 grams. Quai è pli pauc che la plima d’in strut.

(Foto: Rainer Jung / CC BY-SA 3.0)

5. Enconuschas ti...

...il dumber da las spezias da tgirallas en Svizra: 50 – 360 – 3600?

8. I dat 3600 spezias, ma pervia da la polluziun da l’ambient e l’engraschament en l’agricultura e.a. svaneschan spezias permanentamain e senza ch’ins fetschia stim.

(Foto: Jörg Hempel / CC BY-SA 2.0)

6. Enconuschas ti...

...l’utschè cun il pli grond revier da chatscha?

6. L’evla. Ses revier ha la mesira da ca. 50 km² ed ella al defenda cunter auters utschels singuls. Quels occupan in tal revier pir sche l’evla na viva betg pli. L’evla è era in animal che vesa fitg bain: ella vesa ina lieur sin ina distanza da 3 km. Tar nus na datti betg bleras pli; ins las sajettava per tema (nungiustifitgada) ch’ella tschiffia uffants pitschens.

(Foto: Rocky / CC BY 2.0)

7. Enconuschas ti...

...in pesch ch’è abel da surpassar in sutmarin?

7. Il ton (maletg). El stauscha aria chauda or da las brantschas – ina spezia ‹d’impulsiun a racheta› – ed uschia cuntanscha el 80 km per ura. Anc pli spert è il pesch-spada che cuntanscha grazia a sia furma erodinamica ina spertadad da fin 100 km per ura! Ils pli sperts nudaders tranter ils umans cuntanschan ina spertadad da radund 7 km per ura.

(Foto: aes256 / CC BY 2.1 JP)

8. Enconuschas ti...

...il mammal il pli pitschen dal mund?

8. Ina spezia d’utschè-mezmieur che viva en la Tailanda. Las alas han ina ladezza da 13–15 cm, l’animalet paisa però be 1,7–2 grams e cuntanscha ina lunghezza da radund 3 cm. Medemamain be 2,5 fin 3 cm ed in pais da 2,5 grams cuntanscha il misarogn etrusc (foto) che viva enturn la Mar Mediterrana ed en l’Asia.

(Foto: Trebol-a / CC BY-SA 3.0)

9. Enconuschas ti...

...l’animal cun il pli lung temp da purtanza?

9. Il pli lung temp da purtanza han ils elefants. Las mammas vegnintas portan ils ‹pitschens› durant 20 fin 22 mais.

(Foto: M. Disdero / CC BY-SA 2.5)

10. Enconuschas ti...

...il pli spert animal en l’aria?

10. Il pli spert utschè è il randurel pitschen. El fa chatscha sin insects cun fin 200 kilometers per ura. Anc pli spert è il falcun pelegrin (maletg) cura ch’el sa lascha crudar en sgol precipità vers sia preda: durant paucas secundas cuntanscha el alura schizunt ina sveltezza da 350 km per ura. La preda dentant tschiffa el cun ‹be› 190 km per ura.

(Foto: Kevin Cole / CC BY 2.0)

11. Enconuschas ti...

...l’animal il pli tissientà dal mund?

11. L’animal che vala sco il pli tissientà è la vespra da mar, ina medusa che viva en il Pacific. Ella ha tentaculs d’ina lunghezza da fin quatter meters. Sch’ina creatira vegn en contact cun quests tentaculs, brischan quels tras tut las stresas da la pel e paraliseschan la musculatura e la finala la respiraziun. In uman che vegn en contact cun la vespra da mar po uschia murir entaifer paucas minutas.

(Foto: Guido Gautsch / CC BY-SA 2.0)

12. Enconuschas ti...

...il pli grond utschè dal mund?

12. Il pli grond utschè è il strut che viva en l’Africa. El vegn fin 2,70 meters grond e paisa 160 kilos. Sgular na sa el betg, ma currer fitg spert: fin 80 kilometers per ura.

(Foto: PD)

13. Enconuschas ti...

...il mammal che vegn da dar ils pli lungs sigls?

13. Igl è quai il leopard da naiv. El percurra l’auta muntogna da l’Asia Centrala dal Himalaja fin l’Altai. Da sfessas da glatschers e spundas stippas na dovra el betg avair tema: ins di ch’el saja bun da dar sigls da fin 15 meters!

(Foto: PD)

14. Enconuschas ti...

...l’animal che vegn da sfunsar il pli profund?

14. Il pli profund noda la balena gronda, numnadamain fin 2000 meters profund. I n’è perquai er betg da smirvegliar che la balena gronda è il mammal che po star il pli ditg sut l’aua senza trair flad, numnadamain fin 90 minutas.

(Foto: Gabriel Barathieu / CC BY-SA 2.0)

15. Enconuschas ti...

…l’utschè il pli grond da tut ils temps ch’era abel da sgular?

12. Il teratorn gigant, ina spezia da tschess ch’ha vivì avant radund 6 milliuns onns en l’Argentinia e che pasava radund 72–78 kg. Sias alas cuntanschevan ina ladezza da varga 7 m. Chaminond per terra aveva el ina grondezza da bunamain dus meters.

(Illustraziun: jaime chirinos / CC BY 3.0)

16. Enconuschas ti...

...l’insect che sgola il pli spert da tuts?

16. Il pli spert insect è la libella. Cun fin 50 kilometers per ura fa ella chatscha suenter mustgas ed auters animals da preda. Pli spert na dastga gnanc in auto charrar tras lieus abitads...

(Foto: Thomas Bresson / CC BY 2.0)

17. Enconuschas ti...

...l’animal cun la pli auta vegliadetgna en tut il mund?

17. L’animal ch’è probablamain il pli vegl en tut il mund è ina spungia gigantica dal gener Scolymastra joubini ch’è da chasa en la Mar Polara dal Sid. L’exemplar d’ina grondezza da radund dus meters ha ina vegliadetgna stimada da radund 10 000 onns! (La spungia d’in gener parentà sin il maletg dat in’impressiun da la cumparsa da quest vegliurd...).

(Foto: PD)

18. Enconuschas ti...

...l’animal ch’è bun da star il pli ditg en l’aria?

18. Pliras spezias d’utschels èn bunas da star en l’aria plirs mais senza interrupziun, per exempel la randulina da mar che viva en las tropas u il randurel pitschen (maletg). Il randurel pitschen ch’è er da chasa en l’Europa Centrala passenta ordaifer il temp da cuar ina gronda part dal temp en l’aria. El è schizunt bun da passentar l’entira notg en l’aria!

(Foto: Tomasz Kuran / CC BY-SA 3.0)

Indicaziuns bibliograficas

Quiz d’animals. Cumpilà a basa da differentas funtaunas (lexicons d’uffants, Vichipedia e.a.). Tut ils dretgs d’autur(a) / chasa editura resalvads. Fotos: Vichipedia. Ediziun epub: www.chattà.ch (2014).